Hợp tác quốc tế
Thông tin kinh tế Braxin và khu vực Nam Mỹ (số tháng 8/2018)
[16:29 - 12/09/2018]

Với quyết tâm thúc đẩy quan hệ đối tác toàn diện giữa hai nước, đặc biệt là quan hệ hợp tác kinh tế, thương mại, Đại sứ quán Việt Nam tại Braxin biên soạn Bản tin Kinh tế Braxin và khu vực để thông tin rộng rãi đến các địa phương, doanh nghiệp, doanh nhân tại các tỉnh, thành phố trong nước. Trang thông tin tổng hợp Sở Ngoại vụ tỉnh Tuyên Quang trân trọng giới thiệu toàn văn nội dung của Bản tin.

Kinh tế vĩ mô

 

Theo đánh giá cuả Ngân hàng Trung ương Brasil, do tác động của tỷ giá hối đoái tại các thị trường mới nổi và trong bối cảnh thiếu chắn chắn của năm bầu cử, đồng Real  của Brasil có thể sẽ tiếp tục mất giá cho tới khi bầu cử kết thúc và cũng phụ thuộc nhiều vào bối cảnh kinh tế, thương mại thế giới và khu vực. Điều này có thể tác động đến các nhà đầu tư nước ngoài. Theo đánh giá của các nhà phân tích, đồng Real  sẽ giữ được giá so với đồng USD nếu một ứng cử viên Tổng thống có xu hướng ủng hộ tiếp tục cải cách thuế trúng cử. Theo Ngân hàng Trung ương, việc  đồng Real  mất giá so với USD sẽ làm giảm quyết tâm của các nhà đầu tư tuy nhiên lại thúc đẩy xuất khẩu, các nhà xuất khẩu nông sản, nhất là bột giấy sẽ có lợi. Tuy nhiên, nếu Real quá mất giá so với USD, các công ty buôn bán nông sản sẽ hạn chế hoạt động xuất khẩu, không ký các HĐ mới do tính bấp bênh của môi trường chính trị và thương mại.

 

Bộ trưởng TÀi chính Argentina Nicolas Dujovne cho biết kinh tế Argentina bị tác động bởi chiến tranh thương mại hiện đang ảnh hưởng tới các nền kinh tế và tiền tệ của các nước, đặc biệt là các nước mới nổi. GDP nước này sẽ sụt giảm 1% do những tác động của hạn hán đối với ngành nông nghiệp nước này. Tuy nhiên, GDP sẽ phục hồi và tăng trưởng khoảng 1,5% trong 2019.

 

Thu thuế liên bang tháng 7/2018  đạt 129,6 tỷ R, tăng 12,8% so với cùng kỳ 2017 và đây là thành tích tốt nhất trong các tháng kể từ 2011. Tính từ tháng 1/2018, tổng thu thuế đạt 843,8 tỷ, tăng 7,7% so với cùng kỳ 2017, trong đó nguồn thu từ thuế thu nhập và thuế lợi tích tăng 28% so với cùng kỳ 2017 nhờ có việc các doanh nghiệp cũng phục hồi và hoạt động tốt hơn. Thu tăng cũng nhờ tỷ giá hối đoái với đô la tăng, các khoản thu từ hàng hoá nhập khẩu tăng. Theo đánh gía của Trung tâm nghiên cứu thuế và phí hải quan, mức độ bấp bênh trong kinh tế cũng giảm sau khi các ứng cử viên Tổng thốnghoàn tất việc đăng ký, sự tin tưởng của người tiêu dùng và nhà đầu tư tăng, tuy nhiên mức độ và sự bền vững còn hạn chế.

 

Chính phủ quyết định chi 8 tỷ USD cho quỹ lương bổ sung và tăng phụ cấp cho các thẩm phán trong ngành tư pháp.

 

Mặc dù tăng giá xăng, chính phủ quyết định tiếp tục trợ giá và giữ nguyên giá diesel nhằm làm đáp ứng yêu cầu của các công ty vận tải đã từng tham gia đình công.

 

Chi phí vận tải đường bộ tăng khiến lượng hàng đổ dồn sang ngành vận tải đường biển cho xuất khẩu tăng lên 200% và không đáp ứng được nhu cầu của các nhà xuất khẩu nông sản và kéo theo việc tăng giá vận chuyển. Các công ty xuất khẩu nông sản dự kiến sẽ mua sắm xe vận tải và tự lo khâu vận chuyển nông sản nhằm giảm các chi phí vận chuyển.

 

Tài chính - Ngân hàng

 

Số lượng người Brasil ra nước ngoài sinh sống và học tập tăng kể từ 2017, do vậy lượng tiền chuyển ra nước ngoài đã vượt quá 1 tỷ USD trong quí I/2018 và đây là lượng tiền lớn nhất chuyển ra nước ngoài kể từ 1995, trong đó 41% được chuyển sang Mỹ. Nguyên nhân là người dân lo ngại về tình trạng bạo lực, không thấy triển vọng của nền kinh tế và sự bấp bênh của tình hình bầu cử. Tiền chuyển ra ngoài phục vụ cho việc sinh sống, mua nhà cửa hoặc mở các cửa hàng buôn bán. Lượng tiền chuyển đi Mỹ giảm 50% so với trước đây trong khi lượng tiền chuyển đi Bồ đào nha, Canada tăng tới 230%. Số lượng người Brasil có Golden Visa Bồ đào nha tăng 222% kể từ tháng 3/2016-10/2017. Trước đây, tiền chuyển ra ngoài dành cho các công dân đã về hưu, nay việc chuyển tiền phục vụ cả gia đình và cả kinh doanh ở ngước ngoài. Xu hướng di cư đi Bồ đào Nha, Canada, Austrailia, Niu Di lân tăng.

 

Theo báo cáo của Ngân hàng Trung ương, lượng tiền gửi tiết kiệm trong tháng 7/2018  đạt 3,748 tỷ Real và đây là kết của tốt nhất trong một tháng kể từ năm 2015.

 

Nông nghiệp - Chăn nuôi:

 

Theo đánh giá của  Andy Duff, nhà phân tích về đường và etanol thuộc Robobank-ngân hàng chuyên trách về thương mại nông sản- bang Mato Grosso đã sản xuất 1,4 tỷ lít etanol trong vụ mùa 2017/18, trong đó có 290 triệu lít có nguồn gốc từ ngô. Việc bán etanol sản xuất từ ngô có rất nhiều tiềm năng. Tổng lượng etanol sản xuất ra của bang có thể đạt 1,5 tỷ lít do có những dự án nông nghiệp mới đang được triển khai. Việc tiêu thụ xăng pha etanol đã tăng ở mức 8%/năm. Tăng trưởng của ngành này phụ thuộc vào nhiều yếu tố như khả năng tăng thu nhập của người dân, khả năng tiếp cận vốn vay để mua ô tô và tăng sử dụng ô tô. Ngoài ra, nó còn phụ thuộc vào sự chênh lệch về giá giữa xăng và etanol.

 

Theo đánh giá của Daniele Siqueira thuộc AgRural, chính phủ Mỹ quyết định chi 12 tỷ USD trợ giá cho sản xuất nông nghiệp. Mỗi một tấn đậu tương được trợ cấp 60 USD và ngành này sẽ được tổng trợ giá là 3,6 tỷ USD. Việc trợ cấp cho các ngành khác như thịt lợn và sữa cũng được xem xét sau. Nguyên nhân là do các chính sách thương mại của Mỹ đang cản trở xuât khẩu nông sản. Việc chính phủ Mỹ  trợ cấp cho ngành nông sản sẽ bóp méo thị trường.

 

Theo Tổng cục Ngoại thương , trong tháng 7/2018, lượng ngô Brasil xuất khẩu đạt 2 triệu tấn,  thấp hơn mức 5,3 triệu tấn trong tháng 7/2017. Trong nửa đầu tháng 7, lượng đậu tương xuất khẩu tiếp tục tăng và trong tháng 8, có thể đạt 8,4 triệu tấn so với 6 triệu tấn cùng kỳ 2017.

 

Xuất khẩu thịt giảm 11% và có thể chỉ đạt 150.000 tấn trong tháng 8/2018. Việc Nga đóng cửa thị trường đối với thịt lợn Brasil cũng làm cho lượng thịt xuất khẩu giảm và chỉ dạt 55.000 tấn trong tháng 7/2018. Dự kiến thịt gà sẽ xuất được 373.000 tấn trong tháng 8, giảm 11% so với cùng kỳ.

 

Theo Hiệp hội công nghiệp mía đường (UNICA), hạn hán 2018 kéo dài, có nhiều nơi tại São Paulo kéo dài tới 120 ngày và sẽ tác động tiêu túc tới sản xuất mía đường. Sản lượng mía có thể giảm  40 triệu tấn trong vụ mùa. Tổng sản lượng mía thu được trong vụ 2017/18 là 596 triệu tấn, nhiều khả năng chỉ dạt 556 triệu tấn trong vụ 2018/2019. Hạn hán có thể làm sản lượng mía trong cả nước giảm 5,7% và tác động tới sản lượng etanol có nguồn gốc từ mía đường.

 

Công nghiệp và dịch vụ

 

Công ty đa quốc gia về công nghệ Ấn độ Wipro quyết định đầu tư thêm 20 triệu USD cho tới 3/2019 vào các hoạt động mở rộng hạ tầng, tăng cường đào tạo và ký thêm hợp đồng lao động tại Brasil. Doanh số tập đoàn tại MLT tăng 35% năm 2017, doanh số toàn cầu trong năm tài chính đạt 34,27 tỷ USD. Tại Brasil, khách hàng của tập đoàn trong lĩnh vực ngân hàng, khai khoáng, bán buôn và sản xuất tăng.

 

Theo đánh giá của Liên đoàn công nghiệp bang São Paulo, tổng lượng đầu tư tại São Paulo giảm, nhất là  đầu tư cho xây dựng . Năm 2017, 60% tổng đầu tư năm trong ngành xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị và xã hội, trong năm 2018, chỉ có 47% các khoản đầu tư được dành cho lĩnh vực xây dựng. Đầu tư vào  xây dựng các công trình mới giảm trong khi  các khoản đầu tư cho duy tu bảo dưỡng tăng.

 

Theo đánh giá của Quỹ Getullio Vargas (FGV), các công ty nước ngoài tăng cường đầu tư vào lĩnh vực điện lực tại Braail và có thể sẽ làm giảm tính cạnh tranh trên thị trường. Năm 2016 có 15 vụ mua bán sáp nhập trong ngành điện với tổng trị giá là 86 tỷ R trong đó 95,2% là các khoản chi trả cho việc công ty nước ngoài mua lại công ty trong nước. Theo nhà kinh tế Gesner Oliveira thuộc FGV, nếu xu hướng này tiếp diễn sẽ dẫn đến việc tập trung cao độ trong ngành điện, giảm các doanh nghiệp tham gia thị trường và giảm mức độ cạnh tranh trong các vụ đấu thầu. Lo ngại nhất là sự tham gia của các công ty nhà nước của các nước khác, các công ty này được nhận các khoản trợ cấp của chính phủ nước họ và làm phương hại tới các qui định của WTO. Brasil hiện không tiến hành tư nhân hoá mà lại chuyển giao lĩnh vực này cho các công ty nhà nước nước ngoài. Công ty nhà nước TQ như State Grid, Enel của Italia đã tham gia và thắng thầu trong các vụ đấu thầu của ngành điện.

 

Theo nghiên cứu của Danilo Limoeiro thuộc Học viên công nghệ Massachussets, Brasil là nước khó thu hút đầu tư nước ngoai không phải do sự khác biệt trong cách cư xử dành cho doanh nghiệp nước ngoài mà do thiếu các nỗ lực nhằm thúc đẩy   chính phủ cải thiện môi trường đầu tư. Đối với các công ty đa quốc gia, họ chỉ tìm cách làm việc và ký các biên bản đầu tư với các bang với hy vọng rút ngắn các khâu làm thủ tục xin giấy phép, nhất là xin giấy phép về môi trường và không lưu ý đến việc cùng nhau tìm cách buộc chính phủ cải thiện môi trường đầu tư. Do vậy theo đánh giá của WB, Brasil xếp thứ 125 về môi trường đầu tư toàn cầu trong khi Mexico xếp thứ 49, Peru xếp thứ 58, Colombia xếp thứ 59, Costa Rica xếp thứ 61.

 

Theo Rodercik Greenles, trưởng chi nhánh ngân hàng đầu tư của Itau BBA, do chuẩn bị bầu cử, việc chuyển nhượng các công ty của Brasil với trị giá 33 tỷ USD bị trì hoãn. Tổng thốngđắc cử sắp tới sẽ phải đưa ra quyết định về liên doanh giữa Boeing và Embraer trị giá 4,8 tỷ USD, có thể được coi là một đe doạ đối với an ninh quốc gia của Brasil hoặc là một giải pháp nhằm tăng cường lợi ích của đất nước. Ngoài ra, việc chuyển nhượng cổ phần của Eletrobras và Petrobras sang LyondellBasell cũng là một thương vụ cần xử lý. UCV của PT sẽ chống lại các vụ chuyển nhượng này trong khi UCV Geraldo Alckmin của PSDB cho rằng liên doanh giữa Boeing và Embraer là tích cực, có lợi cho cả hai bên. Là một nền kinh tế lớn nhất Nam Mỹ, Brasil chiếm 26% tổng các vụ chuyển nhượng sáp nhập tại Nam Mỹ.

 

Tới nay, đề nghị chuyển nhượng tại 02 dự án này đã được Tổng thốngTemer đệ trình lên thượng viện, tuy nhiên Thượng viện đã quyết định hoãn xem xét đưa ra quyết định cho tới sau bầu cử.

 

Các hãng hàng không giá rẻ  nước ngoài như Flybondi của Argentina, Norwegian Air, Ryanair mong muốn thâm nhập và khai thác thị trường Brasil và sẽ tạo sức ép đối với các hãng hàng không Brasil. Theo đánh giá của các nhà nghiên cứu, các hãng hàng không giá rẻ hoạt độn tốt vì sử dụng máy bay mới, hiệu quả và ít phải bảo dưỡng, tất cả các máy bay đều cùng chủng loại nên đào tạo nhân viên đỡ phức tạp, đội bay trẻ hơn, xếp được nhiều chỗ ngồi hơi, bán được thức ăn và sử dụng các sân bay thu phí thấp hơn.

 

Theo đánh giá của Liên đoàn công nghiệp toàn quốc (CNI), trong 6 tháng đầu năm, tăng trưởng của các ngành công nghiệp chỉ giữ ở mức tăng trưởng của tháng 12/2017 do tác động của cuộc đình công trong ngành vận tải. .Các ngành tăng trưởng mạnh trong tháng 5 và 6 là công nghiệp ô tô ( 47,1%), lương thực thực phẩm (19,4%), hàng tiêu dùng (15,7%).Tăng trưởng chỉ ở mức 3,5% so với tháng 6/2017. CNI hạ mức dự báo tăng trưởng cả năm từ 3% xuống còn 1,8%. CNI cũng hy vọng tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm sẽ khá hơn.

 

Văn phòng của Liên minh công nghiệp Brasil (BIC) tại Oa sinh tơn – cơ quan chuyên về lobby cho các sản phẩm của Brasil tại Mỹ - sẽ đóng cửa do thiếu ngân sát. Tham gia tài trợ cho hoạt động của BIC có các doanh nghiệp như Embraer, Viện Thép Brasil, CNI, Cơ quan xúc tiến xuất khẩu APEX. Văn phòng này cũng đã có những đóng góp cho các cuộc đàm phán với Mỹ và duy trì liên hệ với các cơ quan thuộc quốc hội và ngành hành pháp cuả Mỹ. CNI cho rằng cần phải tìm cách hợp tác với các công ty lobby của Mỹ để duy trì hoạt động lobby vì thị trường Mỹ vẫn là ưu tiên.

 

Theo báo cáo của Liên đoàn Robot quốc tế, tự động hoá phát triển tại các nước. Số lượng Robot trung bình cho 10.000 lao động trên toàn cầu là 74.  Tại Hàn Quốc, cứ 10.000 lao động thì có 631 robot. Con số này tại Xinhgapo là 488, tại Đức là 309, Nhật là 303, Thuỵ điển là 223, Đan mạch là 211, Mỹ là 189, Italia là 185, Bỉ là 184, Đài loan là 177. Brasil đứng thứ 39 trong tổng số 44 nước tham gia  xếp hạng và chỉ có 10 Robot cho 10.000 công nhân.

 

Công ty Didi của TQ đầu tư 1 tỷ USD vào xây dựng các cơ sở dịch vụ xe ô tô, bao gồm cho thuê ô tô, các trạm bảo dưỡng xe và bán xăng dầu tại Brasil.

 

Theo Hiệp hội các thiết chế thị trường (Abima), trong bối cảnh bấp bênh của năm bầu cử,  các nhà đầu tư Brasil chú trọng nhiều hơn tới an toàn, coi trọng hơn là lãi đối với các khoản đầu tư hiện tại. Hiện nay, các doanh nghiệp dành nhiều thời gian  cho việc nghiên cứu các dự án đầu tư.

 

Xuất nhập khẩu- Thương mại

 

Cơ quan kiểm soát và điều tiết thực phẩm và thuốc FDA (Mỹ) kết luận các sản phẩm từ mía biến đổi gien của Brasil là an toàn cho người sử dụng và có sức kháng bệnh. Health Canada cũng đưa ra các kết lận tương tự. Phía Brasil hiện đang chờ kết luận của Nhật bản, một trong ba thị trường quan trọng đối với ngành mía đường Brasil.

 

Liên doàn công nghiệp toàn quốc (CNI) đã phối hợp với các hiệp hội và liên đoàn công nghiệp các bang xác định 20 hàng rào thương mại hiện đang tác động tới xuất khẩu của Brasil, trong đó có 17 hàng rào do các thành viên G20 và EU dựng nên. Theo đánh giá của Quỹ Getulio Vargas, các hàng rào kỹ thuật và vệ sinh an toàn thực phẩm  đã gây thiệt hại đối với 14% lượng hàng xuất khẩu của Brasil trị giá khoảng 30,5 tỷ USD trong năm 2017. Nhiều mặt hàng bị thiệt hại là đường, thịt, nước cam và các sản phẩm điện và điện tử, đu đủ. Thịt Brasil cũng không vào được thị trường Nigeria do nước ngày khuyến khích sản xuất trong nước. Nước cam được nhập khẩu vào Nhật với mức thuế cao là 25,5% so với 21,3% áp cho các loại nước hoa quả khác. Mexico hiện đang áp dựng các chuẩn mực khác với chuẩn mực quốc tế đối với sản phẩm điện và điện tử. Trung quốc cũng áp thuế đối với nước cam Brasil. Bolivia yêu cầu quá trinh cấp phép cho các sản phẩm may mặc, nội thất, giầy dép từ Brasil.

 

Báo cáo của CNI cũng cho rằng các chậm trễ trong ngành hải quân cũng làm cho chi phí xuất khẩu tăng 13%, chi phí nhập khẩu tăng 14%.

 

Theo  đánh giá cảu Heitor Klein, Chủ tịch Hiệp hội giầy dép (Abicalcados), xuất khẩu giầy dép Brasil giảm 40% trong tháng 7/2018 và doanh số thu được giảm 26,4%. Nguyên nhân là nhu cầu nhập khẩu của các nước giảm và giá cả kém cạnh tranh. Dự báo lương hàng xuất khẩu cả năm sẽ giảm 10% so với năm 2017.

 

Theo đánh giá của Hiệp hội lắp ráp xe (Anfavea), trong tháng 7/2018, lượng ô tô sản xuất giảm 4,1% đối với các phân khúc xe ô tô, xe vận tải hạng nhẹ, xe vận tải và xe búyt, so với tháng 6.2018. Nguyên nhân  là do  đơn đặt hàng  giảm từ các nước nhập khẩu chính như Argentina, Mehico trong bối cảnh cả hai nước này gặp khó khăn về kinh tế-tài chính.

 

Tuy nhiên lượng ô tô sản xuất trong 7 tháng đầu năm tăng 13% và đạt 1,6 triệu chiếc, tăng 35,4% trong 7 tháng đầu năm.  Lượng xe bán ra trong nước tăng 7,7%  trong tháng 7 và 17,7% trong 7 tháng đầu năm 2018.

 

Theo đánh giá của Hiệp hội các nhà phân phối xe (Fenabrave) , lượng xe bán ra trong tháng 8 tăng 14,3%, đặc biệt là trên các phân khúc xe du lịch, xe vận tải nhẹ, xe buýt và xe vận tải do chính sách khuyến khích vay không lãi suất của các ngân hàng. Trong tháng đã bán ra được 248,600 xe và đây là kết quả tốt nhất trong tháng kể từ tháng 1/2015. Tính từ đầu năm, đã có 1,63 triệu xe được bán ra, tăng 14,9% so với cùng kỳ 2017.

 

Theo Tổng cục Ngoại thương, trong tháng 8, lượng đậu tương xuất khẩu đạt 8,1 triệu tấn, giảm 24% so với tháng 7/2018. Lượng ngô xuất khẩu tăng 137%. Giá cả đậu tượng khá hơn, doanh thu từ xuất khẩu đậu tương trong 8 tháng đạt 26 tỷ USD , trong đó bã đậu tương đạt 4,7 tỷ và tăng 31% so với cùng kỳ 2017. Brasil lấy lại được thị phần từ Argentina vốn là nhà xuất khẩu lớn mặt hàng này nhưng năm 2018 sản lượng đậu tương giảm.

 

Xuất khẩu thị bò tăng 6%, thịt lợn giảm 9% và thị gà giảm 20%, đường giảm 43% và chỉ đạt 3,4 tỷ USD trong 8 tháng đầu năm.

 

Việc Argentina áp dụng các biện pháp về thuế có tác động nhiều tới thị trường. chính phủ Argentina tăng thuế xuất khẩu đậu tương từ 18% lên 29%, ngô và lúa mỳ vốn trước đây được miễn nay phải chịu mức thuế xuất khẩu 11% và điều này có lợi cho Brasil. Tuy nhiên, Brasil là nước nhập khẩu 6 triệu tấn lúa mì hàng năm, phần lớn từ Argentina và cũng phải chịu thiệt trước việc áp thuế xuất khẩu lúa mì của chính phủ Argentina.

 

Theo đánh giá của một số công ty tư vấn, khí hậu tại Mỹ thuận lợi và có thể sản lượng đậu tương tại Mỹ  sẽ đạt  130 triệu tấn trong vụ mùa 2018-2019. Tuy nhiên, Bộ Nông nghiệp Mỹ dự báo sản lượng có thể đạt 124,5 triệu tấn trong khi sản lượng dự báo của Brasil là 120 triệu tấn.

 

Thông tin khác

 

Số người độ tuổi lao động tìm việc làm tăng 1,2% trong quí II. Hiện đang có 65,6 triệu người độ tuổi lao động không có việc làm, chiếm 40% tổng lực lượng lao động. Lượng người thất nghiệp giảm từ 13% xuống còn 12,4% nhờ có thị trường việc làm không chính thức. 2,95 triệu người Brasil (chiếm 23% số người thất nghiệp) ở độ tuổi 40-59 và là  chủ gia đình.

 

Tỷ lệ người thất nghiệp trong lao động ở độ tuổi 18-24 tại Brasil giảm từ 27,3% xuống còn 26,6% trong quí II/2018. Tuy nhiên nhiều sinh viên ĐH quyết định tạm gác việc tốt nghiệp đại học để đi tìm kiếm các cơ hội thực tập tại các cơ sở trong nước do khó có khả năng tìm được việc làm nếu tốt nghiệp ĐH trong bối cảnh tình hình kinh tế và chính trị có nhiều bấp bênh.

 

Nguồn: ĐSQVN tại Brasil